Genereert u teksten met ChatGPT, beelden met Midjourney of een stem met een AI-tool? Dan raakt de nieuwste stap in de AI Act u direct. Het Europese AI Office publiceerde op 10 juni 2026 de Code of Practice voor het markeren en labelen van AI-gegenereerde content. Het document vertaalt de transparantieplicht uit Artikel 50 naar concrete techniek en werkwijze, bijna twee maanden voordat de plicht op 2 augustus 2026 inging.
De Code is een vrijwillig instrument dat laat zien hóe u aan Artikel 50 voldoet. Wie de Code volgt, kan daarmee aantonen dat de markering en labeling kloppen. De Commissie en de AI-board hebben inmiddels bevestigd dat de Code daarvoor een toereikend instrument is. Die beoordeling rust op een eigen wettelijke grondslag: Artikel 50 lid 7 draagt de Commissie op te toetsen of naleving van een praktijkcode volstaat voor de verplichtingen uit lid 2 en lid 4, volgens de procedure van Artikel 56 lid 6. Valt die toets negatief uit, dan kan zij bij uitvoeringshandeling zelf gemeenschappelijke regels vaststellen.
Waar Artikel 50 over gaat
Artikel 50 verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken om open te zijn over AI. Een chatbot moet kenbaar maken dat hij geen mens is. AI-gegenereerde beelden, video, audio en bepaalde teksten moeten als zodanig herkenbaar zijn. De volledige uitleg per situatie staat in ons artikel over transparantie bij chatbots en deepfakes. De Code of Practice gaat een stap verder en beschrijft hoe u het technisch en aantoonbaar invult.
Twee lagen: markeren en labelen
De Code splitst de verplichting in twee rollen, elk met een eigen taak.
Aanbieders markeren machine-leesbaar
Artikel 50 lid 2Wie een generatief AI-systeem aanbiedt, moet de output zo markeren dat machines die als kunstmatig kunnen herkennen. De Code beschrijft een aanpak in twee lagen: digitaal ondertekende metadata plus een onzichtbaar watermerk. Fingerprinting en logging zijn optioneel.
Gebruiksverantwoordelijken labelen zichtbaar
Artikel 50 lid 4Wie AI inzet om deepfakes te maken of om teksten over zaken van algemeen belang te publiceren, moet die content zichtbaar labelen voor het publiek. De uitzondering geldt voor content die een mens redactioneel heeft gecontroleerd en waarvoor iemand verantwoordelijkheid draagt.
Het verschil is belangrijk. De aanbieder bouwt de technische markering in. U als gebruiker van de tool bent vaak de partij die zichtbaar moet labelen. Bij veel MKB-bedrijven vallen beide rollen samen, bijvoorbeeld als u zelf een AI-chatbot traint of beeld genereert voor uw site.
Machine-leesbare markering: wat er technisch moet
De Code noemt geen merknaam, maar stelt wel harde eisen. De markering moet digitaal ondertekend zijn, voorzien van een tijdstempel en betrouwbaar detecteerbaar. Er is één open standaard die daaraan voldoet: C2PA (Coalition for Content Provenance and Authenticity), gedragen door onder andere Adobe, Microsoft en Google. Gebruikt u Photoshop, Firefly of een ander modern platform, dan voegt de tool deze metadata vaak al automatisch toe. Controleer per tool of die functie aanstaat.
Het EU-label en open standaarden
Voor de zichtbare labeling promoot de Code een EU-icoon plus een set open standaarden. Het idee is simpel: één herkenbaar teken dat in heel Europa hetzelfde betekent, zodat u niet per land een eigen oplossing hoeft te bedenken. Dat verlaagt de nalevingslast, zeker voor kleine organisaties zonder juridische afdeling. Het icoon is een hulpmiddel, geen losse verplichting. De wettelijke eis blijft dat AI-content voor het publiek herkenbaar is.
De Commissie heeft de iconen inmiddels ook echt gepubliceerd, als vrij te downloaden set op digital-strategy.ec.europa.eu. Het zijn er drie: een basisicoon voor eigen labels (AI was betrokken bij deze content), een icoon voor volledig AI-gegenereerde content en een icoon voor menselijk werk dat deels met AI is bewerkt. Elk in vier varianten (zwart, wit, met en zonder transparantie). Gebruik is gratis en zonder bronvermelding. Twee kanttekeningen uit de publicatie zelf: ondertekenaars van de Code moeten de plaatsingsvoorschriften volgen. Wie de Code níet heeft ondertekend, treedt door een icoon te gebruiken niet alsnog toe. Welk van de drie u nodig heeft en waar u het plaatst, staat in onze keuzehulp bij de EU-pictogrammen.
Vrijwillig en toch de meetlat
Eind juli 2026 hadden ongeveer 190 organisaties getekend, verspreid over IT, telecom, onderwijs en retail. Onder de aanbieders zitten OpenAI, Google, Meta, Microsoft, Mistral en Synthesia; onder de gebruiksverantwoordelijken staan namen als Getty Images, Lufthansa en Bulgari. Ongeveer de helft van de ondertekenaars is een klein of jong bedrijf. De Code blijft open voor ondertekening, dus tekenen kan ook nu nog.
Tekenen is niet verplicht. Toch is de Code meer dan een vrijblijvend advies. Wie de Code volgt, krijgt rechtszekerheid: de toezichthouder gaat er dan van uit dat u aan Artikel 50 voldoet en richt zijn controle vooral op de naleving van de Code zelf. Wie de Code negeert, moet op een andere manier aantonen dat de markering en labeling kloppen. Daarmee wordt de Code de meetlat waarlangs naleving wordt gelegd. Voor een MKB-organisatie is meeliften op een kant-en-klare standaard bijna altijd goedkoper dan zelf het wiel uitvinden.
Deadlines op een rij
De transparantieplicht van Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026. Die datum is niet uitgesteld door de Digital Omnibus. Voor de machine-leesbare markering geldt één overgangsregeling: generatieve AI-systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, hoeven die markering pas vanaf 2 december 2026 te hebben. Systemen die daarna verschijnen, moeten meteen voldoen. Die overgangsregeling is inmiddels geldend recht: de Raad keurde de Digital Omnibus op 29 juni 2026 goed, de tekst verscheen op 24 juli 2026 in het Publicatieblad als Verordening (EU) 2026/1744 en trad op 27 juli 2026 in werking.
Wat dit voor uw MKB betekent
Drie veelvoorkomende situaties, met de concrete actie erbij.
AI-chatbot op uw website
Zorg dat de bot zich aan het begin van het gesprek kenbaar maakt als AI. Controleer of uw chatplatform machine-leesbare markering ondersteunt. Dat is één regel tekst en het is verplicht sinds 2 augustus 2026.
AI-gegenereerde beelden of video
Label realistische beelden van mensen of situaties zichtbaar als AI-content, bijvoorbeeld met een bijschrift of het EU-icoon. Check of uw beeldtool C2PA-metadata meegeeft.
AI-teksten over maatschappelijke onderwerpen
Publiceert u een volledig door AI geschreven analyse of nieuwsbericht zonder menselijke eindredactie? Voeg dan een duidelijke vermelding toe. Productteksten voor uw webshop vallen hier doorgaans buiten.
Veelgestelde vragen
Moet ik de Code of Practice ondertekenen?
Nee. Ondertekenen is vrijwillig. De transparantieverplichting uit Artikel 50 zelf geldt hoe dan ook, sinds 2 augustus 2026 en ongeacht of u tekent. De Code is de makkelijkste route om aan te tonen dat u voldoet.
Wat is het EU-label voor AI-content?
Een door de Commissie aanbevolen icoon waarmee u AI-gegenereerde content zichtbaar markeert. Het doel is één herkenbaar teken voor heel Europa, zodat naleving eenvoudiger en goedkoper wordt. Het label vervangt de wettelijke plicht niet, maar maakt het invullen ervan praktisch.
Geldt dit ook voor productfoto's die ik met AI maak?
Ja, vaker dan u denkt. De deepfake-definitie (Artikel 3, punt 60) noemt naast personen ook voorwerpen, plaatsen, entiteiten en gebeurtenissen. De Commissie rekent daar in haar richtsnoeren consumentengoederen toe. De toets is niet of er een mens op staat, maar of het beeld zich voordoet als echt. Toont een gegenereerde foto uw product met een kleur, materiaal of omgeving die het in werkelijkheid niet heeft, dan hoort daar een zichtbaar label bij. Een lichte retouche van een echte foto valt erbuiten, net als een kennelijk gestileerde illustratie.
Wat als ik een chatbot van een leverancier gebruik?
Dan is de leverancier de aanbieder die de techniek moet leveren. U bent de gebruiksverantwoordelijke die de bot kenbaar inzet. Vraag uw leverancier expliciet of het platform Artikel 50-conform is en machine-leesbare markering ondersteunt. Onze gids over AI-tools inkopen onder de AI Act helpt u de juiste vragen te stellen.
Aan de slag
De Code of Practice maakt Artikel 50 voor het eerst concreet uitvoerbaar. Voor de meeste MKB-bedrijven gaat het om een handvol controles: weet welke tools AI-content genereren, zet machine-leesbare markering aan waar dat kan en label zichtbaar waar het publiek erom vraagt. Begin met een inventarisatie van uw AI-gebruik.
De gratis risicoscan brengt in vijf minuten in kaart welke AI Act-verplichtingen voor uw organisatie gelden, inclusief de transparantieplicht uit Artikel 50.