In het kort
- De EU publiceerde op 10 juni 2026 de Code of Practice voor het markeren en labelen van AI-content onder Artikel 50.
- Aanbieders markeren AI-output machine-leesbaar; gebruikers maken deepfakes en tekst over algemeen belang bekend (Art. 50).
- Tekenen is vrijwillig. Wie tekent en naleeft, toont zo naleving van Art. 50 aan en wordt vooral daarop gecontroleerd.
- Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026; generatieve AI die vóór die datum in de handel kwam, heeft tot 2 december voor de markering.
Wat vraagt de Code of Practice voor het labelen van AI-content? Aanbieders van generatieve AI markeren hun output machine-leesbaar. Maakt of bewerkt u met AI een deepfake, dan maakt u bekend dat die kunstmatig is gegenereerd of bewerkt. Publiceert u een AI-tekst om het publiek te informeren over een aangelegenheid van algemeen belang, dan geldt hetzelfde, tenzij een mens hem inhoudelijk heeft getoetst en iemand er redactionele verantwoordelijkheid voor draagt. De Europese Commissie publiceerde op 10 juni 2026 de Code of Practice voor het markeren en labelen van AI-gegenereerde content. Het document vertaalt de transparantieplicht uit Artikel 50 naar concrete techniek en werkwijze, bijna twee maanden voordat de plicht op 2 augustus 2026 inging.
De Code is een vrijwillig instrument dat laat zien hóe u aan Artikel 50 voldoet. Wie de Code ondertekent en naleeft, kan daarmee aantonen dat de markering en labeling kloppen. In juli 2026 bevestigden de Commissie en de AI-board dat de Code daarvoor een toereikend instrument is. Die beoordeling rust op een eigen wettelijke grondslag: Artikel 50 lid 7 draagt de Commissie op te toetsen of naleving van een praktijkcode volstaat voor de verplichtingen uit lid 2 en lid 4, volgens de procedure van Artikel 56 lid 6. Valt die toets negatief uit, dan kan zij bij uitvoeringshandeling zelf gemeenschappelijke regels vaststellen.
Waar Artikel 50 over gaat
Artikel 50 verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken om open te zijn over AI. De aanbieder van een chatbot zorgt dat mensen weten dat ze met AI praten, tenzij dat al duidelijk is (lid 1). Synthetische beelden, video, audio en tekst moeten machine-leesbaar als AI herkenbaar zijn (lid 2). Deepfakes en bepaalde teksten maakt u daarnaast bekend aan wie ze te zien, te horen of te lezen krijgt (lid 4). De volledige uitleg per situatie staat in ons artikel over transparantie bij chatbots en deepfakes. Welk lid bij uw organisatie ligt, ziet u in vijf vragen met de transparantie-check. De Code of Practice gaat een stap verder en beschrijft hoe u het technisch en aantoonbaar invult.
Twee lagen: markeren en labelen
De Code splitst de verplichting in twee rollen, elk met een eigen taak.
Aanbieders markeren machine-leesbaar
Artikel 50 lid 2Wie een generatief AI-systeem aanbiedt, moet de output zo markeren dat machines die als kunstmatig kunnen herkennen. De Code beschrijft een aanpak in twee lagen: digitaal ondertekende metadata plus een onzichtbaar watermerk. Fingerprinting en logging zijn optioneel.
Gebruiksverantwoordelijken maken deepfakes en bepaalde teksten bekend
Artikel 50 lid 4Wie AI inzet om deepfakes te maken of om teksten te publiceren die het publiek informeren over aangelegenheden van algemeen belang, maakt bekend dat die content met AI is gemaakt. Voor die teksten geldt een uitzondering: een mens heeft ze inhoudelijk getoetst en iemand draagt er redactionele verantwoordelijkheid voor. Voor deepfakes geldt die uitzondering niet.
Het verschil is belangrijk. De aanbieder bouwt de technische markering in. U als gebruiker van de tool bent vaak de partij die zichtbaar moet labelen. Bij sommige MKB-bedrijven vallen beide rollen samen, bijvoorbeeld als u zelf een AI-systeem bouwt of aanpast en het onder uw eigen naam inzet, zoals een eigen chatbot op uw site. Maakt u alleen beelden met een bestaande tool, dan bent u gebruiksverantwoordelijke en geen aanbieder.
Machine-leesbare markering: wat er technisch moet
De Code noemt geen merknaam of standaard, maar is wel concreet over wat een ondertekenaar doet. Die legt in de metadata vast dat de content met AI is gemaakt, digitaal ondertekend en met een tijdstempel. Daarnaast voegt hij een onzichtbaar watermerk toe. De bekendste open standaard die hierop aansluit is C2PA (Coalition for Content Provenance and Authenticity), gedragen door onder andere Adobe, Microsoft en Google. Gebruikt u Photoshop, Firefly of een ander modern platform, dan voegt de tool deze metadata vaak al automatisch toe. Controleer per tool of die functie aanstaat.
Het EU-icoon voor zichtbare labels
Voor de zichtbare labeling werkt de Code met een gemeenschappelijk EU-icoon. Het idee is simpel: één herkenbaar teken dat in heel Europa hetzelfde betekent, zodat u niet per land een eigen oplossing hoeft te bedenken. Dat verlaagt de nalevingslast, zeker voor kleine organisaties zonder juridische afdeling. Het icoon is een hulpmiddel, geen losse verplichting. De wettelijke eis blijft dat u deepfakes en bepaalde AI-teksten bekendmaakt (Artikel 50 lid 4).
De Commissie heeft de iconen inmiddels ook echt gepubliceerd, als vrij te downloaden set op digital-strategy.ec.europa.eu. Het zijn er drie: een basisicoon voor eigen labels (AI was betrokken bij deze content), een icoon voor volledig AI-gegenereerde content en een icoon voor menselijk werk dat deels met AI is bewerkt. Elk in vier varianten (zwart, wit, met en zonder transparantie). Gebruik is gratis en zonder bronvermelding. Twee kanttekeningen uit de publicatie zelf: ondertekenaars van de Code moeten de plaatsingsvoorschriften volgen. Wie de Code níet heeft ondertekend, treedt door een icoon te gebruiken niet alsnog toe. Welk van de drie u nodig heeft en waar u het plaatst, staat in onze keuzehulp bij de EU-pictogrammen.
Vrijwillig en toch de meetlat
Eind juli 2026 hadden ongeveer 190 organisaties getekend, verspreid over IT, telecom, onderwijs en retail. Onder de aanbieders zitten OpenAI, Google, Meta, Microsoft, Mistral en Synthesia; onder de gebruiksverantwoordelijken staan namen als Getty Images, Lufthansa en Bulgari. Ongeveer de helft van de ondertekenaars is een klein of jong bedrijf. De Code blijft open voor ondertekening, dus tekenen kan ook nu nog.
Tekenen is niet verplicht. Toch is de Code meer dan een vrijblijvend advies. Wie de Code ondertekent en naleeft, heeft een voorspelbare en rechtszekere manier om aan te tonen dat hij aan Artikel 50 lid 2 en lid 4 voldoet. De Commissie en de toezichthouders richten hun controle dan vooral op de vraag of u de maatregelen uit de Code heeft uitgevoerd. Wie niet tekent, moet op een andere passende manier aantonen dat de markering en labeling kloppen. Hij kan ook meer informatieverzoeken van de toezichthouder verwachten. Daarmee wordt de Code de meetlat waarlangs naleving wordt gelegd. Voor een MKB-organisatie is meeliften op een kant-en-klare standaard bijna altijd goedkoper dan zelf het wiel uitvinden.
Deadlines op een rij
De transparantieplicht van Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026. Die datum is niet uitgesteld door de Digital Omnibus. Voor de machine-leesbare markering geldt één overgangsregeling: generatieve AI-systemen die al vóór 2 augustus 2026 in de handel zijn gebracht, hebben voor die markering uitstel tot 2 december 2026 (Artikel 111 lid 4). Systemen die op of na 2 augustus 2026 in de handel komen, moeten meteen voldoen. Die overgangsregeling is inmiddels geldend recht: de Raad keurde de Digital Omnibus op 29 juni 2026 goed, de tekst verscheen op 24 juli 2026 in het Publicatieblad als Verordening (EU) 2026/1744 en trad op 27 juli 2026 in werking.
Wat dit voor uw MKB betekent
Drie veelvoorkomende situaties, met de concrete actie erbij.
AI-chatbot op uw website
Zorg dat de bot zich uiterlijk bij het eerste contact kenbaar maakt als AI. Dat is vaak één regel tekst en het geldt sinds 2 augustus 2026 (Artikel 50 lid 1 en lid 5). Controleer daarnaast of uw chatplatform de gegenereerde tekst machine-leesbaar markeert (Artikel 50 lid 2).
AI-gegenereerde beelden of video
Maak beeld, video of audio die voor echt kan worden aangezien (een deepfake) bekend als AI-content, bijvoorbeeld met een bijschrift of het EU-icoon (Artikel 50 lid 4). Dat geldt behalve voor mensen ook voor producten en plaatsen. Check of uw beeldtool C2PA-metadata meegeeft.
AI-teksten over maatschappelijke onderwerpen
Publiceert u een analyse of nieuwsbericht over een maatschappelijk onderwerp dat met AI is geschreven of bewerkt, zonder dat een mens het inhoudelijk heeft getoetst en iemand er redactionele verantwoordelijkheid voor draagt? Vermeld dan duidelijk dat AI is gebruikt (Artikel 50 lid 4). Productteksten voor uw webshop vallen hier doorgaans buiten.
Veelgestelde vragen
Moet ik de Code of Practice ondertekenen?
Nee. Ondertekenen is vrijwillig. De transparantieverplichting uit Artikel 50 zelf geldt hoe dan ook, sinds 2 augustus 2026 en ongeacht of u tekent. De Code is de makkelijkste route om aan te tonen dat u voldoet.
Wat is het EU-label voor AI-content?
Een door de EU ontwikkeld icoon dat u vrij mag gebruiken om een deepfake of AI-tekst zichtbaar te labelen. Het doel is één herkenbaar teken voor heel Europa, zodat naleving eenvoudiger en goedkoper wordt. Het label vervangt de wettelijke plicht niet, maar maakt het invullen ervan praktisch. Hoe dat op een woningfoto uitpakt, leest u in Mag een makelaar woningfoto's met AI bewerken?.
Geldt dit ook voor productfoto's die ik met AI maak?
Ja, vaker dan u denkt. De deepfake-definitie (Artikel 3, punt 60) noemt ook voorwerpen. De Commissie rekent daar in haar richtsnoeren consumentengoederen toe. De toets is of het beeld voor echt kan worden aangezien. Toont een gegenereerde foto uw product mooier of anders dan het is, bijvoorbeeld met een kleur of materiaal die het niet heeft, dan hoort daar een label bij (Artikel 50 lid 4). Een echt product tegen een AI-achtergrond valt er doorgaans buiten, zolang het beeld niet misleidt over het product. Dat geldt ook voor een lichte retouche of een kennelijk gestileerde illustratie.
Wat als ik een chatbot van een leverancier gebruik?
Dan is de leverancier doorgaans de aanbieder die de techniek moet leveren. U bent dan de gebruiksverantwoordelijke. Past u het systeem zelf aan en zet u het onder uw eigen naam in, dan kunt u zelf aanbieder worden. Vraag uw leverancier expliciet of het platform Artikel 50-conform is en machine-leesbare markering ondersteunt. Onze gids over AI-tools inkopen onder de AI Act helpt u de juiste vragen te stellen.
Is er in Nederland al een toezichthouder die AI-labels controleert?
Nee, nog niet. Elke lidstaat wijst zelf toezichthouders aan en legt de sancties vast (Artikel 70 en 99 lid 1). In Nederland gebeurt dat met de Uitvoeringswet AI-verordening (UAIV). Op 1 oktober 2026 was dat wetsvoorstel nog niet bij de Tweede Kamer ingediend. De plichten uit Artikel 50 gelden wel al sinds 2 augustus 2026; generatieve systemen die al eerder in de handel waren, hebben voor de markering uitstel tot 2 december 2026 (Artikel 111 lid 4). Wie er toezicht gaat houden, leest u in het overzicht van de AI Act-toezichthouders.
Aan de slag
De Code of Practice maakt Artikel 50 voor het eerst concreet uitvoerbaar. Voor de meeste MKB-bedrijven gaat het om een handvol controles: weet welke tools AI-content genereren, laat een markering die uw leverancier inbouwt aan staan en maak deepfakes en AI-tekst over aangelegenheden van algemeen belang zichtbaar bekend (Artikel 50 lid 4). Begin met een inventarisatie van uw AI-gebruik.
De gratis risicoscan brengt in kaart welke AI Act-verplichtingen voor uw organisatie gelden, inclusief de transparantieplicht uit Artikel 50.