Naar hoofdinhoud
Laatst bijgewerkt

Elke agent in beeld, met een eigenaar en koppelingen

Medewerkers bouwen zelf agents in Copilot Studio, als custom GPT of in n8n. Die agents lezen mail, benaderen systemen en zetten acties in gang. Wie houdt het overzicht? In het agentregister legt u per agent de eigenaar vast, de systemen waarmee hij is gekoppeld en wat hij daar mag. Ook het toezicht staat erbij.

In het kort

  • Een AI-agent voert zelfstandig taken uit. De AI Act kent er geen aparte categorie voor: de gewone regels gelden.
  • De classificatie volgt de taak. Een agent die cv's voorselecteert valt onder Bijlage III punt 4.
  • Bij hoog-risico vraagt Artikel 14 menselijk toezicht. Voor een agent betekent dat een stopknop en zicht op zijn acties.
  • Het echte risico is wildgroei: mensen bouwen agents in Copilot Studio of n8n zonder dat iemand ze telt.

Wat zijn AI-agents?

Een AI-agent is een AI-systeem dat taken uitvoert met een zekere mate van zelfstandigheid. Hij plant stappen, gebruikt tools of koppelingen naar andere systemen. Soms zet hij zelf acties in gang: een e-mail versturen, een record aanpassen, een afspraak inplannen.

Het gaat zelden om futuristische robots. Wel om een Copilot Studio-agent die een collega in een middag heeft geklikt, een custom GPT met bedrijfsdocumenten erin, of een n8n-automatisering die binnenkomende mail beantwoordt. Vaak weet alleen de collega die hem bouwde dat hij bestaat. Krijgt een agent toegang tot uw eigen data, lees dan eerst wat de AVG daarvan vindt.

Hoeveel agents draaien er al in uw organisatie?

Gartner publiceerde in april 2026 zes stappen om "agent sprawl" te beheersen en voorspelt dat een gemiddeld Fortune 500-bedrijf in 2028 meer dan 150.000 agents in gebruik heeft, tegen minder dan 15 in 2025.

Elke agent heeft toegangsrechten, verwerkt data en kan fouten maken. Een vergeten agent kan maandenlang namens uw organisatie mailen zonder dat iemand de berichten naleest.

94% van de organisaties maakt zich zorgen dat de wildgroei aan AI de complexiteit en de beveiligingsrisico's vergroot. Slechts 12% heeft een centraal platform om die wildgroei te beheersen.

OutSystems, onderzoek onder 1.900 IT-leiders (april 2026)

Wat zegt de AI Act over agents?

De AI Act kent geen apart hoofdstuk voor agents. Een agent is juridisch gewoon een AI-systeem, dus het risico hangt af van wat hij doet. Drie bestaande regels knellen bij agents wel net iets scherper.

Transparantie (Artikel 50, lid 1)

Communiceert een agent met mensen, dan zorgt de aanbieder er sinds 2 augustus 2026 voor dat zij weten dat ze met AI te maken hebben. Bouwt u de agent zelf, dan bent u die aanbieder. De richtsnoeren die de Europese Commissie op 20 juli 2026 vaststelde (C(2026) 5054) bevestigen dat agents onder deze plicht vallen.

Menselijk toezicht (Artikel 14 en 26)

Is de agent een hoog-risico AI-systeem, dan ontwerpt de aanbieder hem zo dat mensen er doeltreffend toezicht op kunnen houden, waar passend met een stopknop (Artikel 14 lid 1 en lid 4, onder e). De organisatie die de agent inzet, draagt dat toezicht op aan bekwame mensen, monitort de werking en bewaart de logbestanden (Artikel 26 lid 2, 5 en 6, vanaf 2 december 2027 voor Bijlage III-systemen).

Classificatie volgt het gebruik (Artikel 6)

Een agent die sollicitanten voorselecteert valt onder Bijlage III punt 4 (werving) en is hoog-risico. Een agent die offerteconcepten schrijft, valt daar meestal buiten. Beoordeel per agent wat hij doet en voor wie dat gevolgen heeft.

De volledige juridische uitleg staat in ons kennisbank-artikel AI-agents en de EU AI Act.

Agents in hetzelfde register als uw AI-systemen

Het AI-agentregister is onderdeel van het AI-register in AIComplianceHub. U registreert een agent zoals elk AI-systeem, met agent-specifieke governance erbij. Een tweede administratie is daarvoor niet nodig. Op de kaart van het AI-landschap ziet u per agent aan welke systemen en bronnen u hem hebt gekoppeld en wat hij daar mag: lezen, schrijven of handelen.

aicompliancehub.nl/register

Illustratie van het agentregister

Autonomie: stelt de agent alleen voor, handelt hij na goedkeuring of zelfstandig

Toegang: welke systemen, data en API's de agent kan benaderen

Ketens: welke andere AI-agents bij de agent of zijn gegevens kunnen

Geheugen: wat de agent onthoudt buiten één taak om, hoe lang dat blijft staan en hoe het gewist wordt

Trigger: start de agent handmatig, volgens schema of op events

Menselijk toezicht: wie kijkt mee en wanneer die persoon ingrijpt

Deactivatieplan: hoe u de agent per direct uitschakelt en wie dat mag

Toezichtschecklist per agent, per punt gelabeld als wettelijke plicht of best practice

Naast Microsoft Agent 365

Werkt uw organisatie met Microsoft 365, dan komt Agent 365 vroeg of laat op tafel. Microsoft maakt daarmee agents zichtbaar en beveiligt ze: identiteit via Entra, databescherming via Purview, dreigingsdetectie via Defender. Welke AI Act-plichten bij een agent horen, bepaalt u in AIComplianceHub: per agent, op gebruiksdoel, met de taken en het bewijs erbij.

Microsoft Agent 365 en AIComplianceHub naast elkaar
OnderdeelMicrosoft Agent 365AIComplianceHub
Waar het om draaitMicrosoft Agent 365: Agents beheren en beveiligen in Microsoft 365AIComplianceHub: AI Act-compliance voor al uw AI, agents inbegrepen
AI Act per agentMicrosoft Agent 365: Via Purview een EU AI Act-sjabloon met maatregelen, waarin u agents kunt meenemen; de indeling naar Bijlage III en uw rol blijven uw eigen werkAIComplianceHub: Per agent bepalen of hij onder Bijlage III valt, of u aanbieder of gebruiksverantwoordelijke bent en welke plichten daaruit volgen
BereikMicrosoft Agent 365: Microsoft- en partneragents; andere via de SDK, een synchronisatie of eigen registratieAIComplianceHub: Elk AI-systeem en elke agent: Copilot Studio, custom GPT's, n8n en eigen bouw
Beveiliging tijdens gebruikMicrosoft Agent 365: Conditional Access, databescherming en dreigingsdetectieAIComplianceHub: Bij Microsoft
AI-geletterdheid (Artikel 4)Microsoft Agent 365: Geen training of certificaten; die regelt u apartAIComplianceHub: E-learning met certificaat per medewerker
PrijsMicrosoft Agent 365: €13 per gebruiker per maand, bovenop een basislicentie zoals E5 of Business PremiumAIComplianceHub: Vanaf €99 per maand per organisatie

Gebruikt u Agent 365 al, dan vullen de twee elkaar aan: Microsoft beveiligt de agent, in AIComplianceHub regelt en documenteert u de AI Act-verplichtingen eromheen. Zonder Agent 365 doet u dat voor een vaste prijs per organisatie, zonder eerst uw Microsoft-licenties uit te breiden. Wat Agent 365 kost en welke licenties het vraagt, staat in Microsoft Agent 365 uitgelegd.

Elke agent wordt getoetst aan uw eigen regels

Een register laat zien wat er draait. De volgende vraag is of het zo mag. Over elke agent legt AIComplianceHub een vaste lijst regels: staat er een eigenaar bij, ligt er een deactivatieplan, hoe lang blijft het geheugen staan, wat mag de agent zelfstandig doen met persoonsgegevens. Per regel bepaalt u zelf hoe zwaar hij weegt.

Blokkeren. De agent krijgt het oordeel 'voldoet niet aan het agentbeleid', ook als het veld leeg is gelaten. Een ontbrekend antwoord telt hier niet als naleving. De beheerder beslist daarna zelf.

Voorwaarde. De agent komt door met een openstaand punt. De beheerder ziet wat er mist en beslist zelf.

Uit. Deze regel wordt niet getoetst. Handig voor een regel die in uw situatie geen betekenis heeft.

Het oordeel staat op drie plekken: op de kaart van de agent in het register, bij de beoordeling van een aanmelding, plus in het antwoord dat de bouwer terugkrijgt van het aanmeldpunt. De bouwer leest daar meteen wat hij nog moet vastleggen.

De toets draait op vaste regels in plaats van op een taalmodel. Dezelfde agent geeft morgen dezelfde uitkomst. Aan een auditor laat u zien welke regel een agent niet haalde.

De andere kant op werkt ook: met een read-only API en een MCP-server leest u het agentregister uit in een eigen rapportage, of laat u een AI-assistent er vragen over beantwoorden. Aanmelden gaat via de wachtrij, uitlezen via het token. Schrijven kan langs geen van beide wegen rechtstreeks het register in.

Zolang u zelf niets vastlegt, geldt de standaardlijst als advies. Ook daarna houdt u elke beslissing zelf. Keurt u een agent goed die een blokkerende regel niet haalt, dan legt u vast waarom.

Agents melden zichzelf aan

De zwakke plek van elk register is dat iemand het moet invullen. In AIComplianceHub kan het ook andersom: uw organisatie krijgt een eigen registratie-endpoint. Een agent, een CI-pipeline of de coding-assistent van een collega meldt een nieuwe agent daar zelf aan, met naam, doel en eigenaar.

1

Laat de pipeline melden

Elke agent krijgt een klein manifest in zijn repo. Een kant-en-klare stap voor GitHub Actions, GitLab CI of Azure Pipelines meldt dat bestand bij elke wijziging. Bouwt een team met Claude Code, Codex of GitHub Copilot, dan zet u de instructie in CLAUDE.md, AGENTS.md of copilot-instructions.md en houdt de assistent het manifest zelf bij.

2

Elke aanmelding wacht op uw beoordeling

Zelf-gerapporteerde informatie is nooit automatisch waarheid. De aanmelding komt in de wachtrij bij AI-aanvragen. U ziet doel, datatoegang en autonomie precies zoals de agent ze zelf opgaf, duidelijk gemarkeerd als niet geverifieerd.

3

Na goedkeuring direct in het register

Keurt u goed, dan staat de agent in het AI-register met de agent-velden voorgevuld: autonomie, gekoppelde systemen, trigger en toezichtsvorm. Gaf de bouwer per koppeling op of de agent leest, schrijft of zelf handelt, dan staat dat er ook bij. Daarna draait hij mee in de reguliere review-cyclus.

4

Verandert de agent, dan ziet u het verschil

Meldt een goedgekeurde agent zich opnieuw met andere eigenschappen, dan krijgt u een wijzigingsaanvraag met per veld het oude en het nieuwe antwoord. Mag hij ergens schrijven waar hij eerst alleen las, dan ziet u dat ook. Tot u beslist, geldt de goedgekeurde versie. Is er niets veranderd, dan blijft uw wachtrij leeg.

aicompliancehub.nl/ai-aanvragen

Facturen-agent

AgentNieuw

Aangemeld via API

Zelf-gerapporteerde aanmelding

De beschrijving, datatoegang en autonomie hieronder zijn opgegeven door de agent of zijn bouwer, niet geverifieerd.

Wat de agent doet (zelf-gerapporteerd)

Leest inkomende facturen en zet ze klaar in de boekhouding.

Eigenaar

J. Jansen

Platform

n8n

Autonomie

Handelt na goedkeuring

Gegevens

Persoonsgegevens

Goedkeuren en in registerAfwijzen

Illustratie van een zelf-gemelde aanmelding

Het endpoint kan alleen aanmeldingen indienen, niets inzien. U kunt het per direct uitzetten of vernieuwen.

Veelgestelde vragen over AI-agents

Klik een vraag aan voor het antwoord. Dit zijn vaste antwoorden; de AI Act Vraagbaak in het platform beantwoordt uw eigen vragen.

Niet vanzelf. De AI Act kent geen aparte categorie voor agents: het risico volgt uit wat het systeem doet (Artikel 6 plus Bijlage III en I). Een agent die sollicitanten voorselecteert is hoog-risico (Bijlage III, punt 4, onder a). Een agent die offerteconcepten opstelt, valt daar meestal buiten.

Weet wat uw agents doen

Registreer uw eerste agents vandaag nog, met een toezichtschecklist en signalering op het dashboard.