Elke agent in beeld, met een eigenaar en koppelingen
Medewerkers bouwen zelf agents in Copilot Studio, als custom GPT of in n8n. Die agents lezen mail, benaderen systemen en zetten acties in gang. Wie houdt het overzicht? In het agentregister legt u per agent de eigenaar vast, de systemen waarmee hij is gekoppeld en wat hij daar mag. Ook het toezicht staat erbij.
In het kort
- Een AI-agent voert zelfstandig taken uit. De AI Act kent er geen aparte categorie voor: de gewone regels gelden.
- De classificatie volgt de taak. Een agent die cv's voorselecteert valt onder Bijlage III punt 4.
- Bij hoog-risico vraagt Artikel 14 menselijk toezicht. Voor een agent betekent dat een stopknop en zicht op zijn acties.
- Het echte risico is wildgroei: mensen bouwen agents in Copilot Studio of n8n zonder dat iemand ze telt.
Wat zijn AI-agents?
Een AI-agent is een AI-systeem dat taken uitvoert met een zekere mate van zelfstandigheid. Hij plant stappen, gebruikt tools of koppelingen naar andere systemen. Soms zet hij zelf acties in gang: een e-mail versturen, een record aanpassen, een afspraak inplannen.
Het gaat zelden om futuristische robots. Wel om een Copilot Studio-agent die een collega in een middag heeft geklikt, een custom GPT met bedrijfsdocumenten erin, of een n8n-automatisering die binnenkomende mail beantwoordt. Vaak weet alleen de collega die hem bouwde dat hij bestaat. Krijgt een agent toegang tot uw eigen data, lees dan eerst wat de AVG daarvan vindt.
Hoeveel agents draaien er al in uw organisatie?
Gartner publiceerde in april 2026 zes stappen om "agent sprawl" te beheersen en voorspelt dat een gemiddeld Fortune 500-bedrijf in 2028 meer dan 150.000 agents in gebruik heeft, tegen minder dan 15 in 2025.
Elke agent heeft toegangsrechten, verwerkt data en kan fouten maken. Een vergeten agent kan maandenlang namens uw organisatie mailen zonder dat iemand de berichten naleest.
94% van de organisaties maakt zich zorgen dat de wildgroei aan AI de complexiteit en de beveiligingsrisico's vergroot. Slechts 12% heeft een centraal platform om die wildgroei te beheersen.
OutSystems, onderzoek onder 1.900 IT-leiders (april 2026)
Wat zegt de AI Act over agents?
De AI Act kent geen apart hoofdstuk voor agents. Een agent is juridisch gewoon een AI-systeem, dus het risico hangt af van wat hij doet. Drie bestaande regels knellen bij agents wel net iets scherper.
Transparantie (Artikel 50, lid 1)
Communiceert een agent met mensen, dan zorgt de aanbieder er sinds 2 augustus 2026 voor dat zij weten dat ze met AI te maken hebben. Bouwt u de agent zelf, dan bent u die aanbieder. De richtsnoeren die de Europese Commissie op 20 juli 2026 vaststelde (C(2026) 5054) bevestigen dat agents onder deze plicht vallen.
Menselijk toezicht (Artikel 14 en 26)
Is de agent een hoog-risico AI-systeem, dan ontwerpt de aanbieder hem zo dat mensen er doeltreffend toezicht op kunnen houden, waar passend met een stopknop (Artikel 14 lid 1 en lid 4, onder e). De organisatie die de agent inzet, draagt dat toezicht op aan bekwame mensen, monitort de werking en bewaart de logbestanden (Artikel 26 lid 2, 5 en 6, vanaf 2 december 2027 voor Bijlage III-systemen).
Classificatie volgt het gebruik (Artikel 6)
Een agent die sollicitanten voorselecteert valt onder Bijlage III punt 4 (werving) en is hoog-risico. Een agent die offerteconcepten schrijft, valt daar meestal buiten. Beoordeel per agent wat hij doet en voor wie dat gevolgen heeft.
De volledige juridische uitleg staat in ons kennisbank-artikel AI-agents en de EU AI Act.
Agents in hetzelfde register als uw AI-systemen
Het AI-agentregister is onderdeel van het AI-register in AIComplianceHub. U registreert een agent zoals elk AI-systeem, met agent-specifieke governance erbij. Een tweede administratie is daarvoor niet nodig. Op de kaart van het AI-landschap ziet u per agent aan welke systemen en bronnen u hem hebt gekoppeld en wat hij daar mag: lezen, schrijven of handelen.
AI-register
Geen tweede administratie, hetzelfde register
- Offerte-agentAgent
Copilot Studio · e-mail + CRM
Handelt na goedkeuring - Coding-assistent developmentAgent
Claude Code · code + interne API's
Handelt na goedkeuring - Factuur-verwerkerAgent
n8n · boekhouding + e-mail
Handelt zelfstandig - Support-chatbotAgent
Custom GPT · chat
Stelt alleen voor
Illustratie van het agentregister
Autonomie: stelt de agent alleen voor, handelt hij na goedkeuring of zelfstandig
Toegang: welke systemen, data en API's de agent kan benaderen
Ketens: welke andere AI-agents bij de agent of zijn gegevens kunnen
Geheugen: wat de agent onthoudt buiten één taak om, hoe lang dat blijft staan en hoe het gewist wordt
Trigger: start de agent handmatig, volgens schema of op events
Menselijk toezicht: wie kijkt mee en wanneer die persoon ingrijpt
Deactivatieplan: hoe u de agent per direct uitschakelt en wie dat mag
Toezichtschecklist per agent, per punt gelabeld als wettelijke plicht of best practice
Naast Microsoft Agent 365
Werkt uw organisatie met Microsoft 365, dan komt Agent 365 vroeg of laat op tafel. Microsoft maakt daarmee agents zichtbaar en beveiligt ze: identiteit via Entra, databescherming via Purview, dreigingsdetectie via Defender. Welke AI Act-plichten bij een agent horen, bepaalt u in AIComplianceHub: per agent, op gebruiksdoel, met de taken en het bewijs erbij.
| Onderdeel | Microsoft Agent 365 | AIComplianceHub |
|---|---|---|
| Waar het om draait | Microsoft Agent 365: Agents beheren en beveiligen in Microsoft 365 | AIComplianceHub: AI Act-compliance voor al uw AI, agents inbegrepen |
| AI Act per agent | Microsoft Agent 365: Via Purview een EU AI Act-sjabloon met maatregelen, waarin u agents kunt meenemen; de indeling naar Bijlage III en uw rol blijven uw eigen werk | AIComplianceHub: Per agent bepalen of hij onder Bijlage III valt, of u aanbieder of gebruiksverantwoordelijke bent en welke plichten daaruit volgen |
| Bereik | Microsoft Agent 365: Microsoft- en partneragents; andere via de SDK, een synchronisatie of eigen registratie | AIComplianceHub: Elk AI-systeem en elke agent: Copilot Studio, custom GPT's, n8n en eigen bouw |
| Beveiliging tijdens gebruik | Microsoft Agent 365: Conditional Access, databescherming en dreigingsdetectie | AIComplianceHub: Bij Microsoft |
| AI-geletterdheid (Artikel 4) | Microsoft Agent 365: Geen training of certificaten; die regelt u apart | AIComplianceHub: E-learning met certificaat per medewerker |
| Prijs | Microsoft Agent 365: €13 per gebruiker per maand, bovenop een basislicentie zoals E5 of Business Premium | AIComplianceHub: Vanaf €99 per maand per organisatie |
Gebruikt u Agent 365 al, dan vullen de twee elkaar aan: Microsoft beveiligt de agent, in AIComplianceHub regelt en documenteert u de AI Act-verplichtingen eromheen. Zonder Agent 365 doet u dat voor een vaste prijs per organisatie, zonder eerst uw Microsoft-licenties uit te breiden. Wat Agent 365 kost en welke licenties het vraagt, staat in Microsoft Agent 365 uitgelegd.
Elke agent wordt getoetst aan uw eigen regels
Een register laat zien wat er draait. De volgende vraag is of het zo mag. Over elke agent legt AIComplianceHub een vaste lijst regels: staat er een eigenaar bij, ligt er een deactivatieplan, hoe lang blijft het geheugen staan, wat mag de agent zelfstandig doen met persoonsgegevens. Per regel bepaalt u zelf hoe zwaar hij weegt.
Blokkeren. De agent krijgt het oordeel 'voldoet niet aan het agentbeleid', ook als het veld leeg is gelaten. Een ontbrekend antwoord telt hier niet als naleving. De beheerder beslist daarna zelf.
Voorwaarde. De agent komt door met een openstaand punt. De beheerder ziet wat er mist en beslist zelf.
Uit. Deze regel wordt niet getoetst. Handig voor een regel die in uw situatie geen betekenis heeft.
Het oordeel staat op drie plekken: op de kaart van de agent in het register, bij de beoordeling van een aanmelding, plus in het antwoord dat de bouwer terugkrijgt van het aanmeldpunt. De bouwer leest daar meteen wat hij nog moet vastleggen.
De toets draait op vaste regels in plaats van op een taalmodel. Dezelfde agent geeft morgen dezelfde uitkomst. Aan een auditor laat u zien welke regel een agent niet haalde.
De andere kant op werkt ook: met een read-only API en een MCP-server leest u het agentregister uit in een eigen rapportage, of laat u een AI-assistent er vragen over beantwoorden. Aanmelden gaat via de wachtrij, uitlezen via het token. Schrijven kan langs geen van beide wegen rechtstreeks het register in.
Zolang u zelf niets vastlegt, geldt de standaardlijst als advies. Ook daarna houdt u elke beslissing zelf. Keurt u een agent goed die een blokkerende regel niet haalt, dan legt u vast waarom.
Agents melden zichzelf aan
De zwakke plek van elk register is dat iemand het moet invullen. In AIComplianceHub kan het ook andersom: uw organisatie krijgt een eigen registratie-endpoint. Een agent, een CI-pipeline of de coding-assistent van een collega meldt een nieuwe agent daar zelf aan, met naam, doel en eigenaar.
Laat de pipeline melden
Elke agent krijgt een klein manifest in zijn repo. Een kant-en-klare stap voor GitHub Actions, GitLab CI of Azure Pipelines meldt dat bestand bij elke wijziging. Bouwt een team met Claude Code, Codex of GitHub Copilot, dan zet u de instructie in CLAUDE.md, AGENTS.md of copilot-instructions.md en houdt de assistent het manifest zelf bij.
Elke aanmelding wacht op uw beoordeling
Zelf-gerapporteerde informatie is nooit automatisch waarheid. De aanmelding komt in de wachtrij bij AI-aanvragen. U ziet doel, datatoegang en autonomie precies zoals de agent ze zelf opgaf, duidelijk gemarkeerd als niet geverifieerd.
Na goedkeuring direct in het register
Keurt u goed, dan staat de agent in het AI-register met de agent-velden voorgevuld: autonomie, gekoppelde systemen, trigger en toezichtsvorm. Gaf de bouwer per koppeling op of de agent leest, schrijft of zelf handelt, dan staat dat er ook bij. Daarna draait hij mee in de reguliere review-cyclus.
Verandert de agent, dan ziet u het verschil
Meldt een goedgekeurde agent zich opnieuw met andere eigenschappen, dan krijgt u een wijzigingsaanvraag met per veld het oude en het nieuwe antwoord. Mag hij ergens schrijven waar hij eerst alleen las, dan ziet u dat ook. Tot u beslist, geldt de goedgekeurde versie. Is er niets veranderd, dan blijft uw wachtrij leeg.
Facturen-agent
AgentNieuwAangemeld via API
Zelf-gerapporteerde aanmelding
De beschrijving, datatoegang en autonomie hieronder zijn opgegeven door de agent of zijn bouwer, niet geverifieerd.
Wat de agent doet (zelf-gerapporteerd)
Leest inkomende facturen en zet ze klaar in de boekhouding.
Eigenaar
J. Jansen
Platform
n8n
Autonomie
Handelt na goedkeuring
Gegevens
Persoonsgegevens
Illustratie van een zelf-gemelde aanmelding
Het endpoint kan alleen aanmeldingen indienen, niets inzien. U kunt het per direct uitzetten of vernieuwen.
Veelgestelde vragen over AI-agents
Klik een vraag aan voor het antwoord. Dit zijn vaste antwoorden; de AI Act Vraagbaak in het platform beantwoordt uw eigen vragen.
Niet vanzelf. De AI Act kent geen aparte categorie voor agents: het risico volgt uit wat het systeem doet (Artikel 6 plus Bijlage III en I). Een agent die sollicitanten voorselecteert is hoog-risico (Bijlage III, punt 4, onder a). Een agent die offerteconcepten opstelt, valt daar meestal buiten.
Ja, als de agent met mensen communiceert. De aanbieder zorgt er sinds 2 augustus 2026 voor dat zij weten dat ze met AI te maken hebben, tenzij dat uit de context al duidelijk is (Artikel 50 lid 1). Bouwt u de agent zelf, dan bent u die aanbieder (Artikel 3, punt 3). De richtsnoeren van de Europese Commissie bij Artikel 50 (C(2026) 5054, vastgesteld op 20 juli 2026) bevestigen dat een agent hieronder valt zodra hij communiceert met de mensen die hem opdracht geven of met andere mensen.
Er staat geen artikel in de AI Act dat een apart agentregister voorschrijft. Maar zonder actuele inventaris kunt u verplichtingen zoals menselijk toezicht (Artikel 26, bij hoog-risico gebruik) en de transparantieplicht (Artikel 50) niet aantoonbaar naleven.
Ja, zodra er een AI-systeem in de automatisering zit (Artikel 3, punt 1). Een workflow die met een taalmodel e-mails samenvat of zelf antwoorden opstelt, bevat zo'n systeem. Een vaste als-dan-regel zonder AI-stap valt er niet onder. Registreer de combinatie: de workflow plus de AI-stap, met wat die stap doet.
Ja. Organisaties met Scale krijgen een eigen registratie-endpoint. Een agent, een CI-pipeline of de coding-assistent van een collega meldt een nieuwe agent daar aan met naam, doel en eigenaar. De aanmelding wacht op beoordeling door een beheerder. Na goedkeuring staat de agent met één klik in het register, met de agent-velden voorgevuld.
Vier dingen per agent. Een eigenaar die erop aanspreekbaar is. Vastgelegde grenzen voor wat de agent zelfstandig mag doen en waar hij bij kan. Iemand die meekijkt zodra een actie gevolgen heeft voor klanten of collega's. En een manier om hem per direct uit te zetten. Daarnaast gelden wettelijke plichten. De AI-geletterdheid van wie met de agent werkt, hoort er altijd bij (Artikel 4). Communiceert de agent met mensen, dan geldt Artikel 50 lid 1. Is hij hoog-risico, dan komen Artikel 14 en 26 erbij.
De AI Act-kant. Agent 365 beheert en beveiligt agents. Purview Compliance Manager heeft daarnaast een EU AI Act-sjabloon met maatregelen, waarin u agents kunt meenemen. Per agent bepalen of hij onder Bijlage III valt, welke rol u heeft en welke plichten daaruit volgen, doet u in AIComplianceHub, net als de training in AI-geletterdheid voor Artikel 4. Agent 365 kost €13 per gebruiker per maand, bovenop een basislicentie zoals E5 of Business Premium; AIComplianceHub heeft één prijs per organisatie.
Hij werkt gewoon door, of stopt zodra het account waarop hij draait dichtgaat. Haalt u een collega uit het team, dan ziet u van welke agents hij verantwoordelijke was. Per agent komt er een taak bij de nieuwe verantwoordelijke: controleren of de agent nog op het account of de sleutels van de vertrekker draait en of de noodstop werkt. Wijst u niemand aan, dan krijgt u zelf een taak met spoed. Op het governancedashboard staat een agent waarvan de verantwoordelijke is vertrokken als urgent signaal.
De wildgroei aan AI-agents die ontstaat doordat medewerkers ze zelf kunnen bouwen, zonder centraal overzicht. Gartner voorspelt dat een gemiddeld Fortune 500-bedrijf in 2028 meer dan 150.000 agents in gebruik heeft. Uit onderzoek van OutSystems onder 1.900 IT-leiders blijkt dat 94% zich zorgen maakt over die wildgroei. Maar 12% heeft een centraal platform om hem te beheersen.
Gerelateerde onderwerpen
AI-agents en de EU AI Act
Welke regels gelden voor agentic AI? Geen aparte agent-wet, wel scherpere plichten
Lees meerAI-agentregister opzetten
Zo voorkomt u wildgroei aan agents: stappenplan plus wat er per agent in het register hoort
Lees meerAI-agents bijhouden die veranderen
Wanneer een wijziging telt onder de AI Act en de AVG en hoe u wijzigingsbeheer inricht
Lees meerWeet wat uw agents doen
Registreer uw eerste agents vandaag nog, met een toezichtschecklist en signalering op het dashboard.