AI waarmee een advocaat een dossier analyseert, valt buiten Bijlage III punt 8.
Kantoren die punt 8 op zichzelf betrekken, maken zich onnodig zorgen. AI die een gerechtelijke instantie of een geschilbeslechter helpt feiten en recht te onderzoeken en toe te passen, is hoog-risico (Bijlage III punt 8 onder a). Uw eigen contractanalyse en dossieronderzoek vallen daarbuiten. Uw geheimhoudingsplicht stelt intussen wél eisen (artikel 11a Advocatenwet).
In het kort
- AI die juridisch werk ondersteunt valt doorgaans niet onder Bijlage III; punt 8 onder a ziet op gerechtelijke instanties, niet op advocatenkantoren.
- Artikel 50 vraagt geen label op AI-hulp bij stukken voor cliënten. Bekendmaken hoeft bij deepfakes en bij AI-tekst die u publiceert over aangelegenheden van algemeen belang, tenzij een mens die tekst heeft getoetst en u er redactionele verantwoordelijkheid voor draagt (lid 4).
- Geheimhouding (art. 11a Advocatenwet) en verschoningsrecht gelden onverkort bij AI-gebruik. De NOvA geeft er aanbevelingen bij.
- Hoog-risico is AI die een rechter of een geschilbeslechter helpt feiten en recht te onderzoeken en toe te passen (Bijlage III punt 8 onder a). AI die sollicitanten voor uw eigen kantoor beoordeelt, filtert of rangschikt, is ook hier hoog-risico (punt 4 onder a).
Wat punt 8 bedoelt met de ondersteuning van rechtspraak
Bijlage III punt 8 wijst AI aan die een gerechtelijke instantie ondersteunt bij het onderzoeken en uitleggen van feiten en recht en bij het toepassen van het recht. Hetzelfde geldt voor AI die op soortgelijke wijze wordt gebruikt bij alternatieve geschillenbeslechting. De gebruiksverantwoordelijke is daar het gerecht of de geschilbeslechter. Een tool waarmee een advocaat een dossier analyseert, valt buiten punt 8. Die tool is bedoeld voor advies aan een cliënt; punt 8 gaat over rechtspraak. Gebruikt een arbiter of bindend adviseur AI op die manier, dan kan punt 8 wel gelden, zodra de uitkomst de partijen bindt (overweging 61).
Werving, arbitrage en tools voor een gerecht
- AI die sollicitanten voor uw kantoor beoordeelt, filtert of rangschikt (punt 4 onder a)
- AI die u levert aan een gerecht ter ondersteuning van de rechtsbedeling (punt 8)
- AI die u als arbiter of bindend adviseur inzet om een geschil te beoordelen (punt 8 onder a)
Ontwikkelt u die tool voor een gerecht zelf of in opdracht en levert u hem onder uw eigen naam? Dan bent u aanbieder (Artikel 3 punt 3), met zwaardere eisen dan een gebruiksverantwoordelijke.
Dossier, contract en jurisprudentie
- Contractanalyse en due diligence
- Doorzoeken van dossiers en bewijsmateriaal
- Concept-processtukken en correspondentie met generatieve AI
- Jurisprudentieonderzoek en samenvatten van uitspraken
Een lage risicoklasse zegt hier weinig. Het verschoningsrecht en de geheimhoudingsplicht kennen geen risicocategorieën. Een processtuk met cliëntnamen hoort niet in een gratis chatbot, welke risicoklasse die tool onder de AI Act ook heeft.
De praktische vraag is dus of de gegevens het kantoor verlaten en onder welke afspraken. Dat antwoord is per tool kort. Samen vormen ze uw dossier.
Wat er voor een advocatenkantoor geldt, per datum
Zet uw kantoor geen AI in voor personeelszaken of geschilbeslechting en levert het geen tools aan de rechtspraak, dan geldt alles wat voor u geldt al. Er ligt geen deadline meer om op te wachten.
- Sinds 2 februari 2025Artikel 4
Hallucinerende jurisprudentie hoort in de scholing
Van secretariaat tot partner. U neemt maatregelen die uw personeel en anderen die namens u met AI werken helpen zien waar een AI-uitkomst vandaan komt en waar het model faalt. In juli 2026 leverde hallucinerende jurisprudentie een Nederlandse advocaat al een berisping op.
- Sinds 2 februari 2025Artikel 5
Geen emotieanalyse van medewerkers tijdens een videocall
Emotieherkenning op de werkplek is verboden (Artikel 5 lid 1 onder f): AI mag niet uit gezicht, stem of andere biometrische gegevens afleiden hoe een medewerker zich voelt. Alleen een medische of veiligheidsreden maakt een uitzondering. Bij een advocatenkantoor zit dat risico eerder in vergadersoftware dan in juridische tools.
- Sinds 2 augustus 2026Artikel 50
Een intakebot op de kantoorsite
Wie de intakebot gebruikt, hoort te weten dat hij met AI praat. Dat regelt de aanbieder van de bot (lid 1); draait hij onder uw naam, dan bent u dat zelf. Een processtuk dat u zelf redigeert en ondertekent, valt buiten deze informatieplicht.
- VandaagVanaf 2 december 2027Bijlage III
Hoog-risico komt binnen via personeelszaken, arbitrage of een tool voor de rechtspraak
Beoordeelt, filtert of rangschikt AI uw sollicitanten (Bijlage III punt 4 onder a), weegt AI mee bij de beoordeling of promotie van medewerkers (punt 4 onder b), zet u als arbiter AI in om een geschil te beoordelen of levert u een tool aan de rechtspraak (punt 8 onder a)? Dan gelden vanaf die datum de hoog-risico-eisen. Voor een systeem dat al eerder in gebruik was, gelden ze pas na een aanzienlijke wijziging in het ontwerp (Artikel 111 lid 2).
Verschoven door de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744, in werking sinds 27 juli 2026): Bijlage III van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027. De datum voor de transparantieplicht van Artikel 50 is gelijk gebleven.
De geheimhoudingsplicht is hier de strengste norm
Op de meeste kantoren is AI binnengekomen zonder besluit. Een medewerker probeerde het voor een samenvatting, het werkte en nu gebruikt de helft het. Vaak kan dan niemand meer reconstrueren welke dossiergegevens zijn ingevoerd. Dat raakt direct uw geheimhoudingsplicht (artikel 11a Advocatenwet).
De geheimhoudingsplicht uit artikel 11a Advocatenwet en het verschoningsrecht gelden onverkort naast de AI Act. Sinds december 2025 geeft de NOvA daarbij aanbevelingen voor AI-gebruik: geen cliëntgegevens in publieke AI-modellen, toestemming van de cliënt en een kantoorbreed AI-beleid. Wie die aanbevelingen volgt, heeft een tooloverzicht en een beleid, ook als de classificatie geen extra plichten oplevert.
Er is een risico dat specifiek is voor dit vak. Generatieve AI verzint jurisprudentie die overtuigend klinkt. In verschillende landen zijn advocaten daarop aangesproken door de rechter. In Nederland kreeg een advocaat er op 27 juli 2026 een berisping voor (ECLI:NL:TADRSHE:2026:93). Dat valt onder het tuchtrecht, buiten de AI Act. Bij de scholing op een advocatenkantoor hoort dus dat uw mensen elke verwijzing van het model leren controleren.
Een AI-beleid dat per tool vastlegt wat is toegestaan, waar de data blijft en wie de eindcontrole doet, volgt de aanbeveling van de NOvA. Het is ook een goede basis voor de maatregelen voor AI-geletterdheid die Artikel 4 van u vraagt.
Het tooloverzicht voor een advocatenkantoor
U brengt de tools in kaart die op kantoor draaien en legt per tool vast waar de gegevens heen gaan. Het platform classificeert ze en zet de taken klaar. Het AI-beleid genereert u eruit, afgestemd op de geheimhoudingsplicht. Uw medewerkers volgen de e-learning met een certificaat per persoon.
Veelgestelde vragen over AI op het advocatenkantoor
Klik een vraag aan voor het antwoord. Dit zijn vaste antwoorden; de AI Act Vraagbaak in het platform beantwoordt uw eigen vragen.
Nee, in de regel valt dit buiten Bijlage III. Punt 8 onder a ziet op AI die door of namens een gerechtelijke instantie wordt gebruikt om feiten en recht te onderzoeken en toe te passen. Het geldt ook bij alternatieve geschillenbeslechting, zoals arbitrage, als de uitkomst rechtsgevolgen heeft voor partijen (overweging 61). Als advocaat adviseert u. Recht spreken doet de rechter of de arbiter. Uw eigen dossier- en contractanalyse valt er dus buiten. Anders ligt het als u een tool aan een gerecht levert, of als u als arbiter AI inzet om het geschil te beoordelen.
Ja, met voorwaarden. Het knelpunt is uw geheimhoudingsplicht (artikel 11a Advocatenwet) en de AVG. In een gewone consumentenversie horen cliëntgegevens niet thuis. In een zakelijke versie die de invoer niet voor training gebruikt kan het wel, met een verwerkersovereenkomst (artikel 28 AVG). De NOvA beveelt daarnaast aan de cliënt toestemming te vragen. Voor doorgifte naar een land buiten de EU is een doorgiftegrond nodig (artikel 44 AVG). Controleer altijd elke verwijzing die het model produceert.
Nee, in de regel valt dit buiten Bijlage III. Bijlage III noemt contractanalyse en juridisch advies nergens. AI-gebruik verandert niets aan uw verantwoordelijkheid voor het advies. Punt 8 onder a gaat over AI die door of namens een gerechtelijke instantie wordt gebruikt om feiten en recht te onderzoeken en toe te passen. Hetzelfde geldt bij alternatieve geschillenbeslechting als de uitkomst rechtsgevolgen heeft voor partijen (overweging 61). Zet u als arbiter of bindend adviseur AI in, dan kan dat systeem dus wel hoog-risico zijn. Voor een chatbot waarmee cliënten rechtstreeks communiceren, geldt de transparantieplicht van Artikel 50 lid 1.
Dan is dat uw verantwoordelijkheid, niet die van de leverancier. Rechters in meerdere landen hebben advocaten daarop aangesproken. In Nederland leverde het op 27 juli 2026 een berisping op (ECLI:NL:TADRSHE:2026:93). Dat valt onder het tuchtrecht, buiten de AI Act. Het is de belangrijkste reden om de maatregelen voor AI-geletterdheid uit Artikel 4 serieus te nemen.
AI-geletterdheid voor het hele kantoor geldt sinds 2 februari 2025 en de transparantieplicht sinds 2 augustus 2026. Een tooloverzicht en een AI-beleid zijn geen wettelijke plicht, maar wel wat u nodig heeft om de vraag van de deken of een cliënt te kunnen beantwoorden.
Gaan uw dossiers door een AI-tool?
Beantwoord de vragen van de gratis risicoscan en u krijgt een rapport met uw risicoklasse, uw plichten en de punten waar de geheimhouding aandacht vraagt.