Hoe ver zijn Nederlandse organisaties met de EU AI Act? Het korte antwoord: de wet is bekender dan hij wordt nageleefd. Zeven op de tien organisaties die tussen eind maart en juli 2026 onze risicoscan invulden, hebben de verplichte AI-geletterdheidstraining uit Artikel 4 nog niet geregeld. Die plicht geldt al sinds 2 februari 2025.
Deze peiling vat de antwoorden samen van 105 organisaties die de gratis AI Act-risicoscan volledig invulden. Dat is geen representatieve steekproef van het Nederlandse bedrijfsleven. Wie zo'n scan doet, is juist al met AI en compliance bezig. Reken er dus op dat het landelijke beeld eerder slechter is dan deze cijfers, niet beter. Onderaan staat de volledige methode-verantwoording.
De vier belangrijkste uitkomsten
70% heeft AI-geletterdheid niet geregeld
Verplicht sinds 2 februari 2025 (Artikel 4). 51% heeft niets geregeld, 12% heeft training gepland, 7% weet het niet.
72% mist een formeel AI-beleid
38% heeft geen enkel beleid, 25% werkt met informele afspraken, 10% weet het niet. 28% heeft het vastgelegd.
39% raakt een mogelijk hoog-risicogebied
Deze organisaties zetten AI in voor minstens één toepassing die onder Bijlage III kan vallen, zoals werving of kredietbeoordeling.
29% heeft geen AI-register
Nog eens 32% heeft een gedeeltelijk overzicht. Zonder register is geen enkele andere verplichting aantoonbaar.
Zeven op de tien zonder geregelde AI-geletterdheid
De grootste kloof zit bij de trainingsplicht. Artikel 4 verplicht organisaties sinds 2 februari 2025 om medewerkers die met AI werken daarvoor voldoende toe te rusten. De Digital Omnibus heeft veel deadlines verschoven, maar deze niet. Toch antwoordt 51% van de deelnemers ronduit nee op de vraag of AI-geletterdheid is geregeld. Nog eens 12% zegt het van plan te zijn. 7% weet het niet eens.
De groep die het wél regelde, blijft steken op 30%. Anderhalf jaar na de ingangsdatum is dat mager. Wat de plicht precies inhoudt en hoe u die aantoonbaar invult, staat in AI-training verplicht onder de AI Act.
Beleid: veel goede bedoelingen, weinig op papier
Een kwart van de organisaties werkt met informele afspraken over AI-gebruik. Begrijpelijk als startpunt. Alleen: afspraken die nergens staan, zijn richting een toezichthouder, auditor of klant niet aantoonbaar. Samen met de 38% die helemaal niets heeft en de 10% die het niet weet, komt 72% uit zonder formeel vastgelegd AI-beleid.
Een AI-beleid opstellen hoeft geen wekenproject te zijn. Het document legt vast welke tools zijn toegestaan, wie waarvoor verantwoordelijk is en hoe nieuwe AI-toepassingen worden beoordeeld.
Vier op de tien raken een mogelijk hoog-risicogebied
39% van de deelnemers gebruikt AI voor minstens één toepassing die onder de hoog-risicocategorie van Bijlage III kan vallen. Werving en selectie komt daarbij het vaakst voor, gevolgd door kredietbeoordeling en toepassingen in het onderwijs.
Belangrijk voor de duiding: hoog-risico is onder de AI Act een eigenschap van de toepassing, nooit van de organisatie of de sector. Een klein bureau dat sollicitanten voorselecteert met AI raakt Bijlage III. Een groot kantoor dat AI alleen voor tekstsuggesties gebruikt niet. Hoe die classificatie werkt, leest u in is uw AI-systeem hoog-risico. De zwaarste verplichtingen voor deze systemen gaan in op 2 december 2027, alle deadlines op een rij.
Hoe verhoudt dit zich tot de landelijke cijfers
Het CBS meldde in februari 2026 dat 33% van de Nederlandse bedrijven met 10 of meer werkzame personen in 2025 AI-technologie gebruikte. Onder microbedrijven (2 tot 9 werkzame personen) was dat 13,8%. AI-gebruik groeit dus hard, ook vergeleken met het EU-gemiddelde van 20% (Eurostat, december 2025).
De naleving groeit niet mee. Uit KVK-onderzoek van juni 2025 bleek dat de helft van de ondernemers de AI Act niet kent en dat slechts 2 tot 3% daadwerkelijk maatregelen treft. Onze peiling meet de andere kant van dat spectrum: organisaties die de wet wél op de radar hebben en actief een scan doen. Zelfs in die groep heeft 70% de oudste verplichting van de wet niet geregeld. Het gat tussen AI-gebruik en AI-governance is daarmee geen bewustwordingsprobleem meer, maar een uitvoeringsprobleem.
Over deze peiling
Bron en periodeDe cijfers komen uit de gratis AI Act-risicoscan op AIComplianceHub.nl, ingevuld tussen 31 maart en 22 juli 2026.
OpschoningVan de 119 scans zijn er 14 verwijderd die herkenbaar test- of demo-invullingen waren. De 105 overgebleven scans zijn volledig ingevulde vragenlijsten van unieke organisaties.
Samenstelling83% van de deelnemers is MKB (1 tot 249 medewerkers), 17% is groter. Alle cijfers zijn op totaalniveau gerapporteerd. Uitsplitsingen per sector laten we bewust weg: de aantallen per sector zijn daarvoor te klein.
BeperkingDeelnemers melden zichzelf aan en zijn dus AI-bewuster dan gemiddeld. De percentages zeggen iets over organisaties die actief met de AI Act bezig zijn, niet over heel Nederland. Een vervolgmeting met een grotere dataset staat gepland voor eind 2026.
Veelgestelde vragen
Is AI-geletterdheidstraining nu al verplicht?
Ja. Artikel 4 van de AI Act geldt sinds 2 februari 2025 voor elke organisatie die AI gebruikt. De Digital Omnibus heeft deze datum niet verschoven. De plicht is organisatiebreed: medewerkers die met AI werken moeten voldoende zijn toegerust, passend bij hun rol.
Betekent hoog-risico dat mijn organisatie hoog-risico is?
Nee. De AI Act classificeert toepassingen, geen organisaties of sectoren. Uw organisatie valt pas onder het hoog-risicoregime voor zover u een concreet AI-systeem inzet voor een toepassing uit Bijlage III, zoals werving en selectie of kredietbeoordeling van personen.
Mag ik deze cijfers overnemen?
Ja, graag zelfs. Citeren mag met bronvermelding: AIComplianceHub.nl, AI Act-peiling zomer 2026, n=105. Een link naar deze pagina wordt gewaardeerd. Journalisten kunnen voor de onderliggende data of een toelichting contact opnemen via info@aicompliancehub.nl.
Wanneer komt de volgende meting?
Eind 2026, zodra de dataset richting de 300 scans groeit. Dan zijn ook uitsplitsingen per sector verantwoord. Deze zomerpeiling is de nulmeting.
Zelf weten waar u staat
De cijfers laten één ding duidelijk zien: de meeste organisaties zijn later begonnen dan de wet. De achterstand inhalen begint met weten welke verplichtingen voor uw situatie gelden. De gratis risicoscan beantwoordt dat in vijf minuten, inclusief PDF-rapport met uw risicocategorie en een stappenplan.