In het kort
- Classificeer in vaste volgorde: eerst Artikel 5, dan Bijlage I, dan Bijlage III met de filter van Artikel 6 lid 3.
- Artikel 6 lid 3 geldt alleen voor Bijlage III. Een Bijlage III-systeem dat personen profileert, blijft hoog-risico.
- Daarna bepaalt u uw rol: de aanbieder draagt de meeste eisen, de gebruiksverantwoordelijke vooral Artikel 26.
- Acht een aanbieder een Bijlage III-systeem geen hoog risico, dan documenteert hij dat en registreert hij het (Art. 6 lid 4).
Hoe bepaalt u of uw AI-systeem hoog-risico is? Dat doet u in zes stappen, in een vaste volgorde. Eerst gaat u na of het systeem onder een verbod van Artikel 5 valt. Daarna toetst u de productroute van Bijlage I en het beoogde doel aan Bijlage III. Staat het systeem in Bijlage III, dan past u de filter van Artikel 6, lid 3 toe. Tot slot bepaalt u uw rol en legt u de uitkomst vast.
De vraag telt zwaar, want de meeste verplichtingen onder de AI Act hangen eraan. Hoog-risico betekent een conformiteitsbeoordeling, technische documentatie, doorlopend risicobeheer en menselijk toezicht. Staat het systeem in Bijlage III, dan komt daar registratie in de EU-databank bij (Artikel 49, lid 1). Voor kritieke infrastructuur uit punt 2 gebeurt die registratie op nationaal niveau (lid 5). Overtreedt u die eisen, dan loopt de boete op tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet (Artikel 99, lid 4). Het zwaarste plafond van 35 miljoen euro of 7 procent is voorbehouden aan de verboden praktijken van Artikel 5. Voor de grijze gebieden daartussen publiceerde de Europese Commissie op 19 mei 2026 concept-richtsnoeren, waarvan het hoofddeel 148 pagina's telt.
Het kader van vier risicocategorieën
De AI Act sorteert AI in vier niveaus. Bovenaan staat onaanvaardbaar risico: de verboden praktijken uit Artikel 5, zoals social scoring en ongerichte gezichtsscraping. Daaronder zit hoog risico, de categorie van Artikel 6. Dan volgt beperkt risico: systemen met enkel een transparantieplicht onder Artikel 50, denk aan chatbots en deepfakes. Onderaan minimaal risico, alle overige AI zonder verplichtingen op systeemniveau. Hoog-risico is dus iets anders dan verboden. Zo'n systeem mag op de markt, maar alleen onder strikte voorwaarden.
Zo classificeert u een AI-systeem in zes stappen
Breng eerst elk AI-systeem in kaart, inclusief de AI die verstopt zit in bestaande software. U kunt niet classificeren wat u niet ziet. Loop daarna per systeem deze zes stappen af, in deze volgorde.
Check Artikel 5 eerst
Ga na of een systeem onder de verboden praktijken valt. Een verbod gaat voor op een hoog-risico classificatie.
Toets de productroute van Bijlage I
Is het systeem een veiligheidscomponent van een product uit Bijlage I of zelf zo'n product? En moet een derde partij dat product keuren? Dan is het in beginsel hoog-risico (Artikel 6, lid 1). AI die uitsluitend wordt gebruikt voor niet-veiligheidsgerelateerde aspecten, zoals prestatie-optimalisatie of kwaliteitscontrole, telt niet als veiligheidscomponent, tenzij falen ervan de gezondheid of veiligheid in gevaar brengt (Artikel 6, lid 1 bis en 1 ter). Een keuring die alleen om andere risico's dan gezondheid en veiligheid draait, telt niet mee (Artikel 6, lid 1 quater). Is het systeem via deze route hoog-risico en hoort het bij een product uit afdeling B van Bijlage I, zoals machines en voertuigen, dan gelden uit de AI Act alleen Artikel 6, lid 1, Artikel 60 bis en de artikelen 102 tot en met 112. Artikel 16 en Artikel 26 horen daar niet bij; de eisen lopen via de sectorwetgeving (Artikel 2, lid 2). Is het systeem via deze route hoog-risico, ga dan door naar stap 5, want de filter van stap 4 hoort bij Bijlage III.
Toets het beoogde doel aan Bijlage III
Past het beoogde doel bij een van de toepassingen uit Bijlage III, dan is het systeem in beginsel hoog-risico (Artikel 6, lid 2). Beslissend is de toepassing die in het punt zelf staat, zoals het filteren van sollicitaties (punt 4(a)). De naam van het gebied is alleen een vindaanwijzing.
Pas de filter van lid 3 toe
Staat het in Bijlage III, beoordeel dan of een van de vier uitzonderingen geldt. Onthoud de harde grens: profilering blijft altijd hoog-risico.
Bepaal uw rol
De meeste eisen rusten op de aanbieder: de partij die het systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder eigen naam of merk in de handel brengt of in gebruik stelt (Artikel 3, punt 3 en Artikel 16). Gebruikt u een hoog-risicosysteem van een leverancier, dan bent u gebruiksverantwoordelijke en gelden vooral de plichten uit Artikel 26. Zet u een tool in voor iets waar de leverancier hem niet voor bedoeld heeft en wordt het systeem daardoor hoog-risico, dan kunt u zelfs aanbieder worden (Artikel 25 lid 1 onder c), voor Bijlage III vanaf 2 december 2027.
Leg de uitkomst vast
Documenteer de classificatie met onderbouwing in uw AI-register. Bij twijfel kiest u voorzichtig en herziet u later. Vindt u als aanbieder dat een Bijlage III-systeem geen hoog risico inhoudt, dan documenteert u die beoordeling vóórdat het systeem in de handel komt of in gebruik wordt gesteld en registreert u het in de EU-databank (Artikel 6, lid 4 en Artikel 49, lid 2).
Twee routes naar hoog-risico onder Artikel 6
De wet kent twee manieren waarop een systeem in de hoog-risico categorie belandt.
Artikel 6 lid 1 gaat over AI in gereguleerde producten. Is uw AI een veiligheidscomponent van een product, of zelf een product, dat onder bestaande EU-productwetgeving uit Bijlage I valt en moet dat product een keuring door een derde partij ondergaan? Dan is de AI hoog-risico. Denk aan AI in medische hulpmiddelen onder de MDR of in speelgoed. Welke AI sinds de Digital Omnibus niet als veiligheidscomponent telt, wanneer een keuring door een derde partij niet meetelt en wat er geldt voor machines en voertuigen, staat bij de productroute op de pagina over hoog-risico AI. Voor machinebouwers is er een apart stuk over AI in machines en de Machineverordening.
Artikel 6 lid 2 gaat over zelfstandige systemen die in Bijlage III staan. Dit is de route waar de meeste organisaties mee te maken krijgen. Bijlage III somt acht gebruiksgebieden op. Past het beoogde doel van uw systeem bij een van de toepassingen in die lijst, dan is het in beginsel hoog-risico (Artikel 6, lid 2).
Het beoogde doel toetsen aan Bijlage III
Bijlage III noemt acht gebieden. Het gaat om biometrie, kritieke infrastructuur, onderwijs, werkgelegenheid, essentiële diensten en uitkeringen, rechtshandhaving, migratie en grenstoezicht. Het achtste gebied is rechtsbedeling en democratische processen. Beslissend is de toepassing, zoals het filteren van sollicitaties (punt 4(a)) of het beoordelen van de kredietwaardigheid van personen (punt 5(b)). Alle sub-punten per gebied, met voorbeelden en de uitzonderingen die vaak misgaan, staan op de pagina over hoog-risico AI.
Zo past u de filter van Artikel 6 lid 3 toe
De wet bevat een belangrijke uitzondering, vaak de filter genoemd. Een systeem dat in Bijlage III staat, is toch niet hoog-risico wanneer het geen significant risico op schade inhoudt voor de gezondheid, veiligheid of de grondrechten van natuurlijke personen, onder meer doordat het de uitkomst van de besluitvorming niet wezenlijk beïnvloedt. Dat is het geval als aan minstens een van vier voorwaarden is voldaan.
Beperkte procedurele taak
Artikel 6 lid 3Het systeem doet strikt procedureel werk, zoals ongestructureerde data omzetten naar een tabel of binnenkomende documenten sorteren in categorieën.
Verbetering van menselijk werk
Artikel 6 lid 3Het systeem verbetert het resultaat van een al afgeronde menselijke activiteit, bijvoorbeeld het stilistisch oppoetsen van een geschreven tekst.
Detectie zonder vervanging
Artikel 6 lid 3Het systeem spoort besluitvormingspatronen of afwijkingen daarvan op en is niet bedoeld om een eerder voltooide menselijke beoordeling zonder behoorlijke menselijke toetsing te vervangen of te beïnvloeden.
Voorbereidende taak
Artikel 6 lid 3Het systeem bereidt een beoordeling voor zonder die beoordeling zelf te verrichten.
Een harde grens blijft overeind. Een Bijlage III-systeem dat profilering van natuurlijke personen uitvoert, is altijd hoog-risico, hoe procedureel de architectuur ook oogt (Artikel 6, lid 3, derde alinea). Profilering is het geautomatiseerd verwerken van persoonsgegevens om aspecten van iemand te beoordelen of te voorspellen. Raakt uw systeem die drempel, dan biedt de filter geen uitweg meer. In haar concept-richtsnoeren van 19 mei 2026 benadrukt de Commissie dat de filter een uitzondering is die u eng moet uitleggen.
Wat de concept-richtsnoeren van mei 2026 toevoegen
De classificatieregels staan in de wet, maar de praktijk zit vol twijfelgevallen. Om die reden publiceerde de Europese Commissie op 19 mei 2026 concept-richtsnoeren over de classificatie van hoog-risico AI. Het hoofddeel, over de algemene beginselen en Bijlage III, telt 148 pagina's en bevat uitleg van de kernbegrippen plus concrete voorbeelden van systemen die wel of niet hoog-risico zijn. De gerichte consultatie op dat concept sloot op 23 juli 2026. Bij de verlenging van die consultatie noemde de Commissie eind 2026 als moment om de richtsnoeren vast te stellen.
Ook in definitieve vorm binden de richtsnoeren niemand; alleen het Hof van Justitie legt de verordening bindend uit. Ze tonen wel hoe de Commissie Artikel 6 wil uitleggen. Twee lijnen vallen op. De filter van lid 3 moet u eng lezen: een procedurele taak is pas beperkt als er geen inhoudelijke beoordeling van de zaak zelf aan te pas komt. En profilering trekt een Bijlage III-systeem altijd terug naar hoog-risico.
Drie voorbeelden van classificeren op functie
Een hardnekkig misverstand: ondernemers denken dat hoog-risico een kenmerk van bepaalde sectoren is. De AI Act classificeert op basis van wat een systeem doet: het beoogde gebruiksdoel. Een bank met een AI-chatbot voor veelgestelde vragen heeft geen hoog-risico systeem. Een tuinbouwbedrijf dat AI inzet om sollicitanten te rangschikken heeft dat wel, want het filteren van sollicitaties en het beoordelen van kandidaten staan met zoveel woorden in Bijlage III, punt 4(a). In welke branches zulke toepassingen relatief vaak voorkomen, ziet u in het overzicht per sector.
Die regel werkt twee kanten op. Ook in een ogenschijnlijk onschuldige context kan AI hoog-risico zijn, namelijk zodra de functie van het systeem past bij een gebruiksgeval uit Bijlage III en de filter van Artikel 6, lid 3 niet opgaat. Een systeem dat sollicitaties filtert of kandidaten beoordeelt valt eronder (Bijlage III, punt 4(a)); een systeem dat alleen de vacaturetekst schrijft niet. Beoordeel de functie van het systeem.
Wanneer moeten de verplichtingen geregeld zijn?
De classificatie maakt u nu, want zonder die stap weet u niet welke regels gelden. De bijbehorende verplichtingen kennen wel een eigen tijdlijn. Voor zelfstandige hoog-risico systemen uit Bijlage III is de deadline 2 december 2027, door de Digital Omnibus verschoven van 2 augustus 2026. Voor hoog-risico AI in gereguleerde producten uit Bijlage I geldt 2 augustus 2028, verschoven van 2 augustus 2027. Het Europees Parlement nam de tekst op 16 juni 2026 aan en de Raad gaf op 29 juni 2026 zijn definitieve goedkeuring. De tekst verscheen op 24 juli 2026 in het Publicatieblad als Verordening (EU) 2026/1744 en trad op 27 juli 2026 in werking. Het wetsvoorstel voor de Uitvoeringswet AI-verordening wijst de Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur aan als gezamenlijk coördinerend toezichthouder. Dat voorstel gaat volgens de planningsbrief Digitale Zaken van 31 augustus 2026 in het tweede kwartaal van 2027 naar de Tweede Kamer. Tot die wet er is, ligt de aanwijzing nog niet vast.
Veelgestelde vragen
Geldt de filter van Artikel 6 lid 3 ook voor Bijlage I-producten?
Nee. De filter van Artikel 6, lid 3 hoort alleen bij systemen uit Bijlage III. Is de AI een veiligheidscomponent van een product uit Bijlage I of zelf zo'n product? Moet een derde partij dat product keuren? Dan is het systeem hoog-risico via Artikel 6, lid 1 en speelt de filter geen rol. Haalt het systeem die toets niet, kijk dan nog wel of het beoogde doel in Bijlage III staat.
Maakt het uit of een mens de eindbeslissing neemt?
Ja, maar minder dan organisaties hopen. De uitzondering in Artikel 6, lid 3 vraagt dat het systeem geen significant risico op schade inhoudt, onder meer doordat het de uitkomst van de besluitvorming niet wezenlijk beïnvloedt. Dat toetst u aan de vier taken die dat lid opsomt. Alleen als het systeem een daarvan uitvoert, geldt de uitzondering. Een rangschikking die de recruiter overneemt beïnvloedt de uitkomst, ook als er formeel een mens klikt. Een menselijke handtekening onder een geautomatiseerd advies telt dus niet als vrijstelling.
Is een AI-chatbot hoog-risico?
Meestal niet. Een chatbot die met mensen praat, valt doorgaans onder de transparantieplicht van Artikel 50, lid 1. De aanbieder zorgt er dan voor dat mensen weten dat ze met een AI-systeem praten, tenzij dat uit de situatie al duidelijk is. Hoog-risico wordt een chatbot als zijn beoogde doel in Bijlage III staat en de filter van Artikel 6, lid 3 niet opgaat. Dat is bijvoorbeeld zo wanneer hij sollicitaties filtert of kandidaten beoordeelt (Bijlage III, punt 4, onder a). Ook een chatbot die als medisch hulpmiddel onder Bijlage I valt, kan hoog-risico zijn (Artikel 6, lid 1).
Wie bepaalt de classificatie: ik of mijn leverancier?
De aanbieder. Hij classificeert op het beoogde doel dat hij zelf vastlegt in de gebruiksinstructies en de documentatie (Artikel 3, punt 12). Als gebruiksverantwoordelijke bepaalt u waarvoor u het systeem feitelijk inzet. Zet u een tool in voor iets waar de leverancier hem niet voor bedoeld heeft en wordt het systeem daardoor hoog-risico, dan kunt u zelfs aanbieder worden (Artikel 25 lid 1 onder c), voor Bijlage III vanaf 2 december 2027.
Wat als ik mijn systeem verkeerd classificeer?
Een onderbouwde classificatie die achteraf te licht blijkt, weegt anders dan een ontbrekende classificatie. Bij een boete telt onder meer mee welke maatregelen u had genomen en of de inbreuk opzettelijk of nalatig was (Artikel 99, lid 7, onder g en i). Vindt u als aanbieder dat een Bijlage III-systeem geen hoog risico inhoudt, dan documenteert u die beoordeling vóórdat het systeem in de handel komt of in gebruik wordt gesteld en registreert u het in de EU-databank (Artikel 6, lid 4 en Artikel 49, lid 2). Leg vast welk gebruiksdoel u heeft getoetst, welke Bijlage III-categorie u heeft overwogen en waarom de uitzondering van Artikel 6, lid 3 wel of niet opgaat.
Wanneer moet dit klaar zijn?
De verplichtingen voor Bijlage III-systemen gelden vanaf 2 december 2027, voor AI in een product uit Bijlage I, afdeling A, vanaf 2 augustus 2028. Alle ingangsdata staan op de AI Act-tijdlijn. De classificatie zelf hoort daar ruim vóór te liggen: zonder classificatie weet u niet welke documentatie u moet opbouwen. Dat opbouwen kost de meeste tijd.
Twijfelt u of een specifiek systeem hoog-risico is? Dat is het grijze gebied waar de concept-richtsnoeren over gaan. De gratis risicoscan geeft een eerste inschatting van de hoogste risicocategorie in uw AI-gebruik, met de verplichtingen die erbij horen. Leg de uitkomst daarna vast in uw AI-register. Start de gratis risicoscan.