Een assistent die een jaarrekening in een gratis chatbot plakt, is uw grootste AI-risico.
Controle, samenstel en advies staan niet in de gebruiksgebieden van Bijlage III. AI die u daarbij ondersteunt, is dus in de regel geen hoog-risico systeem. Dat maakt de AI Act hier licht. De geheimhoudingsplicht en de verwachtingen van NBA en AFM maken het dossier zwaar.
In het kort
- Controle, samenstel en advies staan niet in de gebruiksgebieden van Bijlage III. AI daarvoor is in de regel dus geen hoog-risico systeem.
- AI die sollicitanten voor uw eigen kantoor filtert, rangschikt of beoordeelt, is wél hoog-risico (Bijlage III punt 4 onder a).
- De geheimhoudingsplicht uit de VGBA (artikel 16) blijft gelden bij AI-gebruik.
- Potentiële partner-rol: bied AI-compliance als dienst aan uw MKB-klanten.
Waar zit hoog-risico-AI op een accountantskantoor?
Meestal in uw eigen bedrijfsvoering. Filtert, rangschikt of beoordeelt AI sollicitanten voor uw kantoor, dan valt dat systeem onder Bijlage III punt 4. Het kantoor dat klanten adviseert over compliance, gebruikt dan zelf een hoog-risicosysteem in zijn sollicitatieproces.
Werving, beoordeling en kredietscoring
- AI die sollicitanten voor uw kantoor filtert of rangschikt
- AI die meeweegt bij promotie of beoordeling van medewerkers
- AI waarmee u namens een klant de kredietwaardigheid van natuurlijke personen beoordeelt
Controle, samenstel en boekhouding
- Data-analyse en steekproefselectie binnen de controle
- Fraude-analytics als onderdeel van uw controlewerkzaamheden
- AI in uw boekhoudpakket voor boekingsvoorstellen en herkenning
- Generatieve AI voor concept-rapportages en correspondentie
De reden dat de rechterkolom zo lang is: controle, samenstel en boekhouding komen in de gebruiksgebieden van Bijlage III niet voor. Die gaan over toepassingen als werving, kredietscoring van personen en onderwijs. Dat AI alleen adviseert, haalt een systeem er overigens niet vanzelf uit. AI die kandidaten beoordeelt voor een mens die beslist, valt nog steeds onder punt 4 (Artikel 6 lid 3). Uw verantwoordelijkheid voor het oordeel verandert er niet door.
Bij AI in uw boekhoudpakket bent u gebruiksverantwoordelijke, niet de bouwer. Vraag uw leverancier wat er onder de motorkap zit en waar de data heen gaat. Dat antwoord heeft u nodig zodra een cliënt ernaar vraagt.
Vier datums die voor een accountantskantoor tellen
Voor een kantoor zonder hoog-risico-AI gelden de plichten die u raken al. De verordening is rechtstreeks van toepassing, ook zonder Nederlandse uitvoeringswet (Artikel 113).
- Sinds 2 februari 2025Artikel 4
Assistent en partner leren de grenzen van de tool kennen
Van assistent tot partner. U neemt maatregelen die iedereen helpen begrijpen wat de tools doen. Artikel 4 schrijft geen document voor. Vraagt een toezichthouder of cliënt welke maatregelen u nam, dan maakt een vastlegging het antwoord eenvoudig.
- Sinds 2 februari 2025Artikel 5
Geen webcamtool die de stemming van het team meet
Artikel 5 lid 1 onder f verbiedt AI die op de werkplek uit biometrische gegevens als gezicht of stem afleidt welke emoties een medewerker heeft. Medische en veiligheidsredenen zijn de enige uitzondering. Check dat bij software voor videobellen of teamwelzijn die camera of microfoon gebruikt.
- Sinds 2 augustus 2026Artikel 50
De chatbot in het cliëntportaal zegt dat hij AI is
Een chatbot in uw cliëntportaal laat bezoekers weten dat ze met AI praten. Die informatieplicht ligt bij de aanbieder van de chatbot (lid 1). Een rapportage die u zelf redigeert en ondertekent, valt erbuiten.
- VandaagVanaf 2 december 2027Bijlage III
Selectiesoftware voor het eigen kantoor
Filtert, rangschikt of beoordeelt AI sollicitanten, of weegt AI mee bij promotie of beoordeling van medewerkers, dan gelden de plichten van Artikel 26. Denk aan menselijk toezicht (lid 2), het bewaren van logs (lid 6) en vooraf informeren van de werknemersvertegenwoordiging en de betrokken medewerkers (lid 7). Sollicitanten moeten ook weten dat het systeem op hen wordt toegepast (lid 11).
Verschoven door de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744, in werking sinds 27 juli 2026): Bijlage III van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027. De datum voor de transparantieplicht van Artikel 50 is gelijk gebleven.
Wat NBA en AFM van u verwachten
Onze oprichter schreef er voor Accountancy Vanmorgen over: Vanaf nu moet AI zich bekendmaken, ook op je eigen kantoorsite.
Voor uw praktijk zijn de beroepsregels strenger dan de AI Act. Voor de geheimhoudingsplicht maakt de risicoklasse van een tool niets uit. Een jaarrekening hoort niet in de gratis versie van een chatbot, welke risicoklasse die tool onder de AI Act ook heeft. Dat is het gesprek dat op de meeste kantoren nog niet is gevoerd, terwijl de tools er al zijn.
De AFM verwacht van de wettelijke-controlepraktijk dat het gebruik van audit-tooling beheerst is ingericht. Daar hoort een beleid bij dat beschrijft welke tooling wordt gebruikt, hoe de uitkomsten worden getoetst en wie verantwoordelijk is. De NBA publiceerde in 2024 de leidraad AI in control. In juni 2026 volgde, samen met NOREA, de leidraad AI Toegepast. AI is ook een thema in haar jaarplan 2026. Geen van beide wacht op december 2027.
Er is een reden om dit eerder te doen dan uw klanten. U adviseert MKB-ondernemers over compliance. De vraag hoe uw eigen kantoor het geregeld heeft, komt vanzelf. Die is ongemakkelijk zonder antwoord. Voor kantoren die verder willen gaan is er de omgekeerde beweging: AI Act-compliance als dienst aanbieden aan uw klantportefeuille.
Compliance-taken voor uw kantoor
Zet in één klik een accountancy-takenset klaar: een brede basis voor elk kantoor, plus een aparte set met de AFM-bouwstenen voor de wettelijke-controlepraktijk. Met deadline en toewijzing.
Beleid voor audit-tooling
Het platform schrijft een beleid voor beheerst gebruik van audit-tooling op basis van de AFM-bouwstenen. Geformaliseerd beleid is bouwsteen 2. In 2026 toetst de AFM het gebruik van audit-tooling in controleopdrachten. Staat er al iets in uw kwaliteitshandboek, dan koppelt u dat met een link in plaats van het over te doen.
Kennis die klopt
Praktijkuitleg, geverifieerd tegen de bron:
Wat u per tool in het platform vastlegt
U registreert de tools die het kantoor gebruikt, inclusief de AI in uw boekhoudpakket. Het platform legt per tool vast waar de data heen gaat en of de geheimhouding geborgd is. Het AI-beleid en het beleid voor audit-tooling genereert u eruit. Uw team volgt de e-learning met een certificaat per medewerker.
Veelgestelde vragen over AI op het accountantskantoor
Klik een vraag aan voor het antwoord. Dit zijn vaste antwoorden; de AI Act Vraagbaak in het platform beantwoordt uw eigen vragen.
Nee, in de regel niet. Data-analyse, steekproefselectie en fraude-analytics in de controle komen in de gebruiksgebieden van Bijlage III niet voor. Dat verandert zodra AI sollicitanten voor uw eigen kantoor filtert, rangschikt of beoordeelt: dat is Bijlage III punt 4 onder a.
Niet in een gewone consumentenversie. Het knelpunt is uw geheimhoudingsplicht (artikel 16 VGBA) en de AVG. De AI Act speelt hier nauwelijks. Het kan wel met een zakelijk abonnement dat uw invoer niet gebruikt om het model te trainen, plus een verwerkersovereenkomst (artikel 28 AVG). Verwerkt de leverancier de gegevens buiten de EU, dan hoort daar een doorgiftegrond bij (artikel 44 AVG). Leg per tool vast hoe dat geregeld is.
Gebruiksverantwoordelijke, zolang u AI van derden gebruikt, zoals de functies in uw boekhoudpakket (Artikel 3 punt 4). Ontwikkelt u zelf een AI-systeem (of laat u dat doen) en neemt u het onder eigen naam in gebruik of levert u het aan cliënten, dan bent u aanbieder (Artikel 3 punt 3). Dat geldt ook als u een taalmodel als GPT of Claude in een eigen tool inbouwt. Zware aanbiedersplichten volgen vooral als dat systeem hoog-risico is.
Dat het gebruik van audit-tooling beheerst is ingericht: welke tooling u inzet, hoe u de uitkomsten toetst en wie verantwoordelijk is. De AFM-bouwstenen geven daarvoor het kader. Dat staat los van de AI Act-deadlines en wordt nu al meegenomen in het toezicht.
De AI Act kent geen algemene plicht om cliënten te melden dat u AI gebruikt. Verstandig is wel vast te leggen dat u AI gebruikt, waarvoor en hoe u borgt dat hun gegevens het kantoor niet ongecontroleerd verlaten. Voor een chatbot in uw portaal geldt sinds 2 augustus 2026 de informatieplicht van Artikel 50 lid 1. Die ligt bij de aanbieder van de chatbot. Voor rapportages die u zelf redigeert en ondertekent, geldt hij niet.
In welke AI-omgeving mag cliëntdata?
Start met de gratis risicoscan, of ontdek hoe u AI Act-compliance als dienst aanbiedt aan uw klanten.
Gerelateerde onderwerpen
AI in uw NVKM-kwaliteitssysteem
Waar SKM1 AI-tools vangt, de risico's voor uw matrix en de koppeling met AI Act en AVG
Lees meerIs AI in de accountancy hoog-risico?
Waarom audit-analytics en fraudedetectie buiten het regime vallen, plus het tegengif
Lees meerAFM 12 bouwstenen voor audit-tooling
Wat de AFM verwacht van AI in de controle en wat ze vanaf 2026 toetst
Lees meer