AI die als veiligheidscomponent in de netbedrijfsvoering draait, valt onder Bijlage III punt 2. Dat raakt netbeheerders en operators. Een verbruiksvoorspelling of een klantenservicebot valt daarbuiten, ook bij dezelfde onderneming.
Bijlage III punt 2 gaat over AI als veiligheidscomponent in het beheer en de werking van kritieke infrastructuur. Het criterium is of falen van het model de levering of de veiligheid raakt. Dat is een smallere categorie dan de meeste energiebedrijven verwachten.
De grens loopt bij de ingreep. Een model dat een voorspelling produceert waar een operator iets mee doet, is iets anders dan een model dat zelf schakelt. Zodra de lus dichtgaat en het systeem autonoom handelt, verandert de classificatie. Leg per model vast welke van de twee het is; dat is de enige vraag die u echt moet beantwoorden.
Ook de lichte kant is niet vrij van eisen. Slimme meters leveren een gedetailleerd beeld van iemands leven thuis, dus daar geldt de AVG met een verplichte gegevensbeschermingseffectbeoordeling. Dat staat los van de AI Act en wordt vaker gehandhaafd.
Voor een leverancier zonder netfunctie ligt vrijwel alles al achter u. Voor een netbeheerder is 2 december 2027 de datum die telt.
U neemt maatregelen die operators in de controlekamer helpen herkennen wanneer een modeluitkomst niet te vertrouwen is. Bij netbedrijven gaat dat verder dan een e-learning, want de gebruikscontext weegt mee.
Software die vermoeidheid of stress van medewerkers uit gedrag afleidt, raakt het verbod. Voor veiligheidsdoeleinden bestaat een uitzondering; toets die per geval.
Uw servicechatbot laat weten dat hij een AI-systeem is (Artikel 50, lid 1). Stelt een medewerker een bericht op met hulp van AI, dan is een label daarop onder de AI Act alleen verplicht als u de tekst publiceert om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang (lid 4).
Risicobeheer, technische documentatie, menselijk toezicht en logbestanden. Voor punt 2 geldt de grondrechtentoets uit Artikel 27 uitdrukkelijk niet.
Deze datum is verschoven door het Digital Omnibus-pakket, dat op 27 juli 2026 in werking trad als Verordening (EU) 2026/1744. Bijlage III ging van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027. De transparantieplicht van Artikel 50 schoof niet mee.
Energiebedrijven hebben de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in cyberweerbaarheid onder NIS2. Die investering is hier bruikbaar. De AI Act vraagt voor hoog-risicosystemen om robuustheid en beveiliging. Dat sluit direct aan op wat u al heeft ingericht. Wat erbij komt is specifiek voor modellen.
Dat specifieke deel gaat over manipulatie van het model zelf. Een aanvaller hoeft uw netwerk niet binnen te komen als hij de invoer kan vervuilen waarop uw model beslist. Voor een systeem dat belasting verdeelt, is dat een leveringszekerheidsvraag en geen IT-vraag. Uw bestaande dreigingsmodellen dekken dat scenario meestal niet.
Eén nuance die werk scheelt: voor kritieke infrastructuur geldt de grondrechtentoets uit Artikel 27 niet. Punt 2 is daar uitdrukkelijk van uitgezonderd. Dat is precies het zware document waar organisaties in andere sectoren maanden aan besteden. Voor deze systemen heeft u het niet nodig.
Voor hoog-risico-AI in de levering van gas, verwarming en elektriciteit is volgens het wetsvoorstel voor de Uitvoeringswet AI-verordening de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) de beoogde toezichthouder. Voor wegverkeer en water is dat de ILT. Het is een voorstel, dus die verdeling kan nog veranderen. De Autoriteit Persoonsgegevens en de RDI coördineren het toezicht. De ACM blijft bevoegd via de consumenten- en mededingingskant. De RDI kijkt daarnaast naar cyber- en productveiligheid.
U registreert per model of het adviseert of ingrijpt, waarna het platform de veiligheidscomponenten scheidt van de rest en de taken klaarzet met een datum. De technische documentatie en het AI-beleid genereert u eruit, in een vorm die naast uw NIS2-dossier past.
Klik een vraag aan voor het antwoord. Dit zijn vaste antwoorden; de AI Act Vraagbaak in het platform beantwoordt uw eigen vragen.
Nee. Punt 2 van Bijlage III ziet op AI als veiligheidscomponent in het beheer en de werking van die infrastructuur. Uw klantenservice, marketing en verbruiksvoorspelling vallen daarbuiten, ook binnen hetzelfde bedrijf. De classificatie hangt aan het systeem, niet aan de onderneming.
Als het falen ervan de veiligheid of de levering direct raakt. Praktisch is de vraag of het model zelf ingrijpt of alleen adviseert. Een voorspelling waar een operator een besluit op baseert, is iets anders dan een systeem dat zelfstandig afschakelt.
Voor systemen onder punt 2 niet. Artikel 27 zondert kritieke infrastructuur uitdrukkelijk uit. Zet u AI in voor iets anders, bijvoorbeeld bij werving van personeel, dan geldt die uitzondering niet en komt de toets alsnog in beeld.
Ze vullen elkaar aan. NIS2 gaat over de weerbaarheid van uw netwerk- en informatiesystemen, de AI Act over het model. De beveiligingsmaatregelen overlappen sterk, dus hang de AI-documentatie aan uw bestaande NIS2-dossier. Wat erbij komt is bescherming tegen manipulatie van de invoer waarop het model beslist.
De meter zelf niet. De analyse van verbruiksprofielen is doorgaans beperkt risico onder de AI Act, maar wel gevoelig onder de AVG: een gedetailleerd verbruiksprofiel laat zien wanneer iemand thuis is. Een gegevensbeschermingseffectbeoordeling is daar verplicht.
De gratis risicoscan laat in vijf minuten zien welke van uw modellen als veiligheidscomponent tellen en wat daarbij hoort.
